Welke soorten verlof zijn er? Uitleg voor werkgevers

In Nederland zijn er meerdere verlofregelingen voor werknemers. Je kunt onderscheid maken tussen twee soorten: wettelijk verlof en bijzonder verlof.

• Onder wettelijk verlof vallen de vormen van verlof die zijn vastgelegd in de Wet arbeid en zorg (WAZO). Deze wet is opgesteld om het werknemers makkelijker te maken om werk en privé te combineren.
• Bijzonder of buitengewoon verlof is niet wettelijk geregeld. Of een werknemer recht heeft op bijzonder verlof staat in de cao, in de arbeidsovereenkomst of in het bedrijfsreglement.

In dit artikel bespreken we zowel wettelijk verlof als bijzonder verlof, te beginnen met vormen van wettelijk verlof. Per type verlof benoemen we alleen de hoofdpunten.

Wanneer een medewerker zwanger is, heeft zij recht op 6 weken zwangerschapsverlof. Bij een tweeling of meerling is dat 8-10 weken. Vervolgens heeft ze recht op minstens 10 weken bevallingsverlof. In totaal dus minimaal 16 weken verlof rondom de bevalling. Dit kan langer zijn, bijvoorbeeld als de baby later geboren wordt dan de uitgerekende bevallingsdatum. Je werknemer heeft bij deze soort verlof recht op loondoorbetaling. Als werkgever vraag je de uitkering aan bij het UWV.

• Wettelijk recht op minimaal zestien weken
• Uitkering vraag je aan bij het UWV
• Tijdige personeelsplanning voorkomt problemen

Goed om te weten: het zwangerschapsverlof begint 6 tot 4 weken voor de uitgerekende bevallingsdatum. Na 6 weken bevallingsverlof mag de werknemer de resterende tijd over een periode van 30 weken verspreid opnemen.

Meer informatie over zwangerschapsverlof

Geboorteverlof (ook wel kraamverlof, partnerverlof of vaderschapsverlof genoemd) is er voor de partner van de moeder. Het begint met het basisgeboorteverlof, waarbij je medewerker 1 werkweek vrij krijgt. Het loon betaal je in die periode volledig door. De uren van deze werkweek mag de werknemer opnemen wanneer hij wil in de 4 weken na de geboorte van het kind.

Daarnaast kan de medewerker aanvullend geboorteverlof opnemen, waarvoor een UWV‑uitkering geldt (maximaal 70% van het dagloon). In totaal gaat het om maximaal 5 werkweken (volgens de uren in zijn contract), die opgenomen moeten worden binnen 6 maanden na de geboorte van het kind.

• Geldt voor partner van de moeder
• Deel betaald door werkgever (geboorteverlof), deel via UWV (aanvullend geboorteverlof)
• Geboorteverlof 1 werkweek, aanvullend geboorteverlof maximaal 5 werkweken
• Goed te plannen met duidelijke afspraken

Ouderschapsverlof is bedoeld om ouders ruimte te geven om werk en zorg te combineren. De regeling bestaat sinds 2020. Je werknemer heeft recht op maximaal 26 keer het aantal uren per werkweek en kan deze uren opnemen voor kinderen tot 8 jaar. Het is deels betaald verlof (9 weken lang 70% van het dagloon), deels onbetaald.

• Recht op maximaal 26 keer het aantal uren per werkweek
• Op te nemen totdat het kind 8 jaar is
• De eerste 9 weken zijn gedeeltelijk betaald als je werknemer ze in het eerste levensjaar van het kind opneemt
• De uitkering loopt via het UWV en is maximaal 70% van het dagloon
• Goede afspraken over planning en bezetting zijn belangrijk

Meer informatie over geboorteverlof en ouderschapsverlof

Soms doet zich een dringende situatie voor waarin een medewerker direct vrij moet nemen, bijvoorbeeld omdat een kind ziek is of vanwege een overlijdensgeval in de familie. In zulke gevallen geldt calamiteiten- of kort verzuimverlof. Dit verlof is meestal van korte duur en het loon wordt doorbetaald. Als de partner van je werknemer bevalt, kan die werknemer ook deze soort verlof opnemen om bij de bevalling aanwezig te zijn.

Als de afwezigheid langer duurt, kan een andere verlofvorm van toepassing zijn. Het is daarom belangrijk om snel met elkaar af te stemmen wat nodig en passend is.

• Voor acute en onvoorziene situaties
• Meestal van korte duur
• Loon wordt doorbetaald

Meer informatie over calamiteitenverlof

Rouwverlof

Op dit moment is rouwverlof niet wettelijk geregeld, maar vaak staat er wel iets over in de cao. Er is wel een wetsvoorstel ingediend om rouwverlof in de wet vast te leggen (5 betaalde verlofdagen), maar het is onbekend wanneer en of die wet wordt aangenomen.

Je werknemer kan kortdurend zorgverlof opnemen om voor een dierbare te zorgen die ziek is geworden. Langdurend zorgverlof is voor werknemers die langere tijd voor iemand in hun omgeving moeten zoeken. Een belangrijke voorwaarde is dat deze werknemer in de situatie de enige is die de zieke zorg kan geven.

• Kortdurend zorgverlof: tijdelijke zorg
• Langdurend zorgverlof: langdurige zorg
• Kijk goed welke afspraken in de cao staan

Meer informatie over zorgverlof

Bijzonder verlof is niet wettelijk vastgelegd, maar komt wel vaak voor. Denk aan verlof bij een huwelijk, verhuizing of jubileum. De afspraken hierover staan meestal in een cao, arbeidsovereenkomst of personeelshandboek.

Als ondernemer heb je hier relatief veel vrijheid. Wel is het belangrijk om hierin consequent te zijn. Je wilt niet de ene werknemer anders behandelen dan de andere.

• Niet wettelijk vastgelegd
• Vaak geregeld in cao of contract
• Gelijkheid en consistentie zijn belangrijk

Onbetaald verlof is altijd een gezamenlijke afspraak tussen jou en je medewerker. Er is geen loonbetaling en het kan gevolgen hebben voor zaken als pensioen en verzekeringen. Het is verstandig om je werknemer hierover te informeren.

Juist omdat de impact groot kan zijn, is het goed om onbetaald verlof altijd schriftelijk vast te leggen. Zo weet iedereen waar hij aan toe is.

• Geen wettelijk recht
• Financiële gevolgen voor medewerker
• Altijd vastleggen op papier